अकरावी प्रवेशाचा बाेजवारा

महाराष्ट्र राज्य शिक्शणात अग्रेसर असल्याची प्रतिमा देशभरात अस‌ली तरी स‌ध्याची स्थिती पाहिल्यानंतर राज्यात चालू असलेल्या अनागाेंधीवर कमालीचा विचार करावा लागणार अाहे। स‌ध्या मुंबईतील विविध महाविद्यालयांतील अकरावीची प्रवेश प्रक्रिया स‌ुरू अाहे। या प्रवेश प्रक्रियेत महाराष्ट्र स‌रकारच्या शि&ण विभागाने अभूतपूर्व असा गाेंधळ घातला अाहे. स‌ीबीएसई, अायसीएसई व एसएससीच्या विद्यार्थ्यांच्या गुणांतील तफावत दूर करण्यासाठी वर्षानुवर्षे विद्यार्थी-पालकांकडून करण्यात येत असलेल्या मागणीमुळे पर्सेंटाईल स‌ू^ लागू करण्याचा निर्णय शालेय शि&ण विभागाने घेतला। खरेतर गेल्या वर्षभरापासून हा निर्णय लागू करण्याची मागणी करण्यात येत अाहे। पण शि^णमं^ी वसंत पुरके यांनी नेहमीप्रमाणेच या मागणीकडेही दुर्ल& करून पर्सेंटाईलचा निर्णय लागू करण्यास टाळाटाळ केली। त्यामुळे नव्यानेच अालेले शि&ण स‌चिव स‌ंजयकुमार यांनी अापल्या पदाची स‌ू^े हातात घेताच हा निर्णय तातडीने लागू केला। परंतु, त्यावेळी प्रवेश प्रक्रिया स‌ुरू झाली असल्यामुळे विद्यार्थी-पालकांचा नाहक ^ास स‌हन करावा लागला.
विद्यार्थ्यांचा ^ास कमी व्हावा म्हणून यंदा पहिल्यांदाच अा@नलाईन" href="mailto:प्रवेश प्रक्रिया राबविण्याचा निर्णय घेण्यात अाला। पण या प्रक्रियेचा पुरता बाेजवारा उडाला। हे कमी म्हणून की काय प्रवेशाची पहिली यादी जाहीर हाेण्याच्या पार्श्वभूमीवर शालेय शि&ण िवभागाने अचानक अकरावीत प्रवेश घेताना जिल्ह्यातील व जिल्ह्याबाहेरील विद्यार्थ्यांना ७०:३० या प्रमाणात काेटा जाहीर केला। तब्बल पाच वर्षांपूर्वी न्यायालयाने दिलेल्या एका निकालाच्या अाधारे शालेय शि^ण विभागाने हा शासन निर्णय लागू केला हाेता। पण राष्ट्रवादी कांग्रेसचे चिटणीस विजय देसाई यांच्या निदर्शनास हा शासन निर्णय अाला अािण त्यांनी त्याच्या अंमलबजावीस‌ाठी शि&ण स‌चिवांची भेट घेतली।
त्यावर शालेय शि&ण विभागाने तातडीने या शास‌न निर्णयाची अंमलबजावणी करण्याचे अादेश जारी केले। अाता हा शासन निर्णय स‌र्व महाविद्यालयांपर्यंत पाेहचला अाहे। पण त्याने अनेक प्रश्न निर्माण केले अाहेत। महत्त्वाचे म्हणजे, हा जीअार केवळ २००३-०४ या शै&िणक वर्षापुरताच मयार्दीत असल्याचे त्याचे बारकाईने वाचन केल्यानंतर अइाढळून येते। तरीही या जीअारची अंमलबजावणीा करायचे म्हटले तरी विद्यार्थ्याचा जिल्हा त्याच्या शाळेवरून ठरवायचा की निवासस‌्थानावरून याबाबत महाविद्यालये स‌ंभ्रमात अाहेत।
अशा परििस्थतीत शि&णमं^ी वसंत पुरके यांनी या विषयात कसलेच ल& घातले नाही। त्यामुळे ही स‌मस्या स‌ुटण्याएेवजी त्यात अधिकाधिक गुंतागुंत झाली अाहे। एकूणच शि&ण विभागाच्या निष्कळजीपणामुळे विद्यार्थ्यांचे जीव टांगणीला लागले अाहेत। त्यामुळे शि&ण विभागाला लाल फितीच्या मगरमिठीतून स‌ाेडविणे अत्यंत गरजेचे अाहे।
अा@नलाईन" href="mailto:

शिक्षण

शिक्षण हा अत्यंत महत्वाचा घटक आहे। आपला भारत देश जागतिक महासत्ता बनन्याची स्वप्ने पाहत आहे। अशा स्थितीत देशासमोर अनेक आव्हाने आहेत ।

अनिवासी भारतीय दांपत्याचा भारतीय विद्यार्थ्यांसाठी प्रशिक्षण कार्यक्रम

जागतिकीकरणाच्या प्रक्रीयेत व्यवसायाभिमुख शिक्षणाचे महत्त्व दिवसेंदिवस वाढत आहे। अभियांत्रिकी, एमबीए यांसारख्या अभ्यासक्रमाचे शिक्षण घेणाऱ्या तरूणांना घसघसीत पगाराच्या नोकऱ्या सहजपणे उपलब्ध होत आहेत. किंबहूना व्यावसायिक अभ्यासक्रम पूर्ण केलेल्या तरुणांची इंडस्ट्रीला कमतरता भासत आहे. त्यामुळे अशा अभ्यासक्रमांना प्रवेश घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या वाढत आहे. असे असले तरी महागडे व्यावसायिक शिक्षण घेण्याची ऐपत नसलेल्या विद्यार्थ्यांची संख्याही मोठी आहे. हे गोरगरीब विद्यार्थी नाइलाजाने पारंपरिक शिक्षणासाठी प्रवेश घेतात. अशा गुणवान व गरजू विद्यार्थ्यांना एंटरप्रीनरशिप (उद्योजकताभिमुखता) आणि फायनान्शियल शिक्षण देण्यासाठी हर्ष भार्गव व अरूणा भार्गव या अनिवासी भारतीय दांपत्याने पुढाकार घेतला आहे. त्यासाठी या दांपत्याने "आय-क्रिएट' या संघटनेची त्यांनी स्थापना केली आहे.
अमेरिकेत व्यवस्थापन अभ्यासक्रमाचे शिक्षण घेतलेल्या हर्ष भार्गव व अरुणा भार्गव या दांपत्याने "आय क्रिएट'ची 2000 मध्ये स्थापना केली होती। पारंपरिक अभ्यासक्रमाचे शिक्षण घेत असलेल्या तीन हजार विद्यार्थ्यांना पुढील तीन वर्षांत रोजगारक्षम शिक्षण देण्याचा "आय- क्रिएट'ने संकल्प सोडला आहे. 2007 मध्ये या उपक्रमाला सुरुवात करण्यात आली. पश्‍चिम बंगाल, कर्नाटक, गुजरात, राजस्थान व महाराष्ट्र या राज्यांमध्ये हा उपक्रम सुरु करण्यात आला आहे.
सर्वसामान्य विद्यार्थ्यांना उद्योजकताभिमुख प्रशिक्षण देणाऱ्या अमेरिकेतील "नॅशनल फाऊंडेशन फॉर टीचिंग एंटरप्रीनरशिप' (एनएफटीई) या संघटनेच्या सहकार्याने "आय-क्रिएट' हा उपक्रम राबवत आहे। एनएफटीईने जगभरातील जवळपास अडीच लाख तरुणांना प्रशिक्षण दिले असून 5 हजार 700 एंटरप्रीनरशिप टीचर्स तयार केले आहेत.
एनएफटीईने तयार केलेल्या अभ्यासक्रमाच्या आधारे "आय-क्रिएट' भारतीय तरुणांना रोजगाराचे धडे देत आहे। भार्गव दांपत्याचा हा आदर्श सर्वच अनिवासी भारतीयांनी बाळगण्याची गरज आहे. असे झाल्यास खेडोपाड्यातील तरुणांना रोजगार मिळेल, आणि त्यातून बलशाली भारत उभा राहण्यास मदत होईल.
भार्गव दांपत्याच्या या उपक्रमाविषयी अधिक माहिती जाणून घेण्यासाठी www.icreateinc.org या संकेतस्थळावर संपर्क साधता येईल.

मराठी पाऊल पडते मागे......!

मुंबई, पुणे आणि जगभरातील तमाम मराठी जनांची मान लाजेने का होईना खाली जायला हवी। मोडेन पण वाकणार नाही हा "स्वाभिमान' जपणाऱ्या मराठीजनांना असे काही वाटण्याची शक्‍यता नाही. शाहू - फुले - आंबेडकरांपासून ते कर्मवीर भाऊराव पाटील - महर्षी कर्वे यांच्यापर्यंतच्या अनेक शिक्षण सुधारकांनी महाराष्ट्राच्या या भूमीत शिक्षणाची गंगा घरोघरी नेहण्यासाठी अपार कष्ट घेतले. तरीही महाराष्ट्र शिक्षणात पिछाडीवर राहवा हा किती मोठा करंटेपणा....!
केंद्र सरकारने नुकताच "शैक्षणिक विकास निर्देशांक' अहवाल जाहीर केला आहे। या अहवालात महाराष्ट्र दहाव्या स्थानावर आहे. केरळने मात्र परंपरेनुसार पहिला क्रमांक पटकावला आहे. पांडिचेरी दुसऱ्या तर दिल्ली तिसऱ्या स्थानावर आहे. महाराष्ट्र गेल्या वर्षी बाराव्या स्थानावर होता. यंदा दहाव्या क्रमांकावर आहे, एवढीच काय ती प्रगती (?).
शाळांची उपलब्धता, शैक्षणिक पायाभूत सुविधा, शिक्षकांची पुरेशी संख्या, शाळांचा निकाल यासारख्या 23 बाबी ध्यानी घेवून हा अहवाल तयार करण्यात आला आहे। महाराष्ट्र शिक्षणात अग्रेसर असल्याचे सतत भासवले जात असले तरी त्यात तथ्य नसल्याचे या अहवालाने उघड केले आहे. महाराष्ट्राची शिक्षणातील स्थिती असमाधानकारक असल्याबद्दल केंद्राने या अगोदरही ताशेरे ओढले आहेत. त्याबद्दलही आम्ही या ब्लॉगवर लिहले होते.
खरेतर, महाराष्ट्रात अत्यंत विरोधाभासाचे चित्र आहे. धनदांडग्यांच्या मुलांना इंटरनॅशनल स्कूलमधील शिक्षण आणि अभ्यासासाठी दिमतीला कॉम्प्युटर असे एका बाजूला चित्र आहे. तर दुसऱ्या बाजूला आदिवासी व खेडोपाड्यातील मुलांना छत नसलेल्या शाळा, वह्या - पुस्तकांची कमतरता अशा स्थितीत शिकावे लागत आहे. या गोरगरीब मुलांच्या शिक्षणासाठी ठोस पाऊले उचलण्याची गरज आहे. पण त्यासाठी तुम्ही आणि आम्ही कोणीच पुढाकार घ्यायला तयार नाही...!